امروزه تولید و مصرف فولاد به عنوان یک معیار مهم برای سنجش میزان توسعه صنعتی کشورها بکار گرفته می شود. در کشورهای در حال توسعه، به دلیل نیاز به سرمایه گذاری در امور عمرانی و زیرساخت های اقتصادی، سیاستگذاری تولید فولاد در جهت تولید انواع فولاد ساختمانی می باشد. در این راستا، هدف اصلی از احداث کارخانه فولاد مورد بررسی، اشتغال زایی در منطقه، کاهش واردات و کمک به توسعه اقتصادی کشور از طریق تولید شمش کربنی با فناوری کوره قوس الکتریکی می باشد. پس از تعیین محدوده بلافصل و محدوده مطالعاتی مستقیم طرح، آلاینده های مهم ناشی از اجرای طرح در مرحله ساختمانی و بهره برداری مورد بررسی قرار گرفت و اقدامات اصلاحی برای کاهش اثرات ناشی از آلاینده ها لحاظ گردید. در این تحقیق، جهت ارزیابی اثرات محیط زیستی طرح احداث کارخانه فولاد، از روش ماتریس سریع استفاده شد که بر اساس نتایج، از 96 اثر شناسایی شده، 1/55 درصد اثرات منفی و 9/44 درصد مثبت اعلام گردید که در صورت رعایت اقدامات اصلاحی قبل و بعد از اجرای طرح، اثرات منفی آن به حداقل خواهد رسید. همچنین، پیشنهاد می گردد بعد از اجرای طرح، هر سه ماه یکبار جهت کنترل خروجی های کارخانه نسبت به پایش دوره ای آلاینده ها اقدام گردد.

زمینه وهدف: یکی از اصلی ترین شاخص های توسعه یافتگی کشورها و جوامع، تولید و مصرف فولاد می باشد. مطالعه حاضر با هدف شناسایی و تجزیه و تحلیل ریسک های تهدید کننده کارخانه فولاد ویان در سال 1395 به انجام رسید. روش بررسی: پس از شناسایی ریسک ها، تجزیه و تحلیل و رتبه بندی آن ها با استفاده از روش TOPSIS صورت پذیرفت. جهت تعیین نمره احتمال ریسک از روش ANP استفاده شد. در نهایت با استفاده از روش TOPSIS شدت احتمال وقوع ریسک و منابع آلودگی ریسک محاسبه گردید. یافته ها: بر اساس نتایج حاصل از محاسبه ­, های ریسک­, ها در رده­, های مختلف می­, توان بیان کرد که از میان ریسک­, های محیط­, زیستی کارخانه فولاد ویان، 14 ریسک در رده جزئی تا متوسط و 3 ریسک در رده غیر­, قابل تحمل قرار دارند. بر اساس مقایسات زوجی انجام­, شده در محیط نرم­, افزار Super Decisions بهترین راهکار در بین همه راهکارها، نصب دستگاه های کنترل ذرات و گاز مانند سیکلون­, ها و غبارگیرهای کیسه ای و کم­, ترین راهکار وقوع ریسک، تعمیر به موقع دستگاه­, ها به منظور کاهش انتشار گازهای آلاینده شناسایی گردید. بحث و نتیجه گیری: نتایج حاصل از روش TOPSIS نشان داد که مراحل تولید فاضلاب بهداشتی و چک و بازدید دستگاه های لوله گذاری، خط انتقال آب و گاز هر دو به سطح ریسک خیلی بالا می­, باشند که می توان با اقدامات پیشگیرانه و کنترلی، نسبت به حذف یا کاهش آن ها اقدام نمود.

در این مقاله فرایند تولید شمش فولاد متعلق به کارخانه فولاد بویر صنعت یاسوج که خود شامل سه مرحله فرایند ذوب در یک کوره القایی، پیش گرمایش و ریخته گری مداوم می باشد مورد تحلیل انرژی و اکسرژی قرار گرفته است. پس از موازنه انرژی و اکسرژی هر سه مرحله به صورت جداگانه، مقادیر انرژی های منتقل شده از طرق گوناگون و سهم هر یک، اکسرژی های اتلافی و سهم هر یک و نیز راندمان های انرژی و اکسرژی هر مرحله محاسبه، و در نهایت فرایند کلی مورد تحلیل و بررسی قرار داده شد. با بررسی نتایج راهکار هایی از جمله پیش گرمایش مواد ورودی به کوره القایی، طراحی درپوش برای آن، افزایش مقادیر مواد تزریق شده به کوره که سهم عمده ای در واکنش های گرمازا دارند از جمله کک و فرومنگنز و طراحی درپوش برای فرایند پیش گرمایش پیشنهاد شد.

زمینه و هدف: صنعت فولاد، بزرگترین مصرف­ کننده انرژی در جهان است. سالانه مقادیر زیادی ضایعات آهن تولید می­ شود که استفاده از آن در صنعت فولاد، امری اقتصادی است. در این مطالعه هدف آن است که پیامدهای زیست­ محیطی استفاده از آهن­ های قراضه به عنوان ماده خام برای تولید فولاد با روش ارزیابی چرخه حیات بررسی شود. روش بررسی: برای انجام این ارزیابی، از نرم افزار Simapro و پایگاه دادهEcoinvent استفاده شد. داده­ های مربوط به فرایند تولید فولاد (مواد خام، پسماند و محصول) به روش مصاحبه از کارخانه فولاد جمع ­ آوری گردید، سپس اثرات زیست ­ محیطی به کمک روش­ های ReCiPe، Cumulative Energy Demand (CED)، (IPCC) Intergovernmental Panel on Climate Change و رد پای آب کمی شدند. یافته ­ ها: نتایج به دست آمده از روش ReCiPe نشان داد که از بین گروه ­ های تاثیر، سمیت برای اکوسیستم خشکی با مقدار kg 1, 4-Dichlorobenzene (1, 4-DCB) eq/ton 14392 فولاد و گرمایش جهانی با مقدار kg CO2 eq/ton 5289 فولاد به ترتیب بزرگترین تاثیرات زیست محیطی این فرایند هستند. کمترین پیامد زیست محیطی این فرایند برای گروه ­ های تاثیر سمیت سرطان­ زایی برای انسان و سمیت برای آب­ های شیرین به دست آمد. ردپای کربن ناشی از فعالیت این کارخانه ton CO2 eq/ton 5/24 فولاد است. مهمترین زیر­ بخش تولید کننده گازهای گلخانه­ ای مربوط به مصرف الکتریسیته با مقدار kg CO2 eq/ton2900 فولاد است. تقاضای انرژی تجمعی (انرژی حاصل از سوخت فسیلی) یک تن شمش فولادی برابر با MJ 73393 است که سه برابر معادل جهانی آن است. ردپای کلی آب برای یک تن فولاد، m3 19/5 آب است که تقریبا برابر با معادل آن در اروپا است. نتیجه ­ گیری: استفاده از ضایعات آهن قراضه در فرایند تولید فولاد به جای سنگ آهن، باعث کاهش مقدار پتانسیل سمیت در انسان و مصرف منابع معدنی شده است.

بتن خودتراکم، بتنی است که همزمان سه ویژگی، توانایی جریان تحت وزن خود، پر کردن فضای کامل قالب و ایجاد یک مخلوط چگال و نسبتا همگن را بدون نیاز به عملیات تراکم را داشته باشد. سرباره کارخانه فولاد اهواز استفاده گردید. این سرباره در ترکیبات شیمیایی خود تفاوت قابل توجهی با سرباره های متداول در دنیا دارد و به همین دلیل، در ساخت بتن خودتراکم استفاده گردید. در ساخت نمونه ها %25، %35، %45، %50 و %60 پودر سرباره، جایگزین بخشی از سیمان شد و نمونه ها در سنین 28، 56، 91 و120 روزه آزمایش شدند. آزمایش های مربوط به رئولوژی بتن شامل جریان اسلامپ، قیف  Vو جعبه L انجام شدند. مقاومت فشاری و آزمایش ضریب ارتجاعی استاتیکی از خواص مکانیکی و آزمایش های مرتبط با دوام شامل مقاومت الکتریکی، عمق نفوذ آب و جذب حجمی آب انجام گردیدند. طبق آزمایش های انجام شده، درصد بهینه پودر مصرفی به میزان %25 تعیین شد. آزمایش اسلامپ نمونه حاوی درصد بهینه پودر سرباره، افزایش %14 را نسبت به نمونه مرجع نشان داد. در آزمایش مقاومت فشاری، نمونه های حاوی درصد بهینه پودر سرباره در  سن 120 روزه، نسبت به نمونه مرجع افزایش داشتند. بررسی نتایج عمق نفوذ آب و همین طور درصد جذب حجمی آب %4 افزایش را نشان دادند. ضریب ارتجاعی استاتیکی نمونه های حاوی درصد بهینه پودر سرباره به مقدار %4/8 نسبت به نمونه مرجع در سن 120روزه افزایش داشتند. بررسی نتایج عمق نفوذ آب و درصد جذب حجمی آب در نمونه های حاوی درصد بهینه پودر سرباره، به ترتیب به میزان %12/5 و %16/6 در سن 120روزه، کاهش نشان دادند.

زمینه و هدف: یکی از مهمترین و متداول ترین مشکلات بهداشت شغلی در محیط های کاری، شرایط جوی نامناسب می باشد. گرما یکی از عوامل زیان آور محیط کار بوده که افزایش میزان آن می تواند منجر به ایجاد بیماری های ناشی از گرما، افزایش تعداد خطاهای کاری، افزایش حوادث شغلی، و کاهش بهره وری گردد. این مطالعه با هدف تعیین میزان استرس گرمایی و احتمال خطر گرمایی جهت ارائه راهکارهای کنترلی در یک کارخانه فولاد صورت گرفت.روش بررسی: پژوهش حاضر یک مطالعه مقطعی است که در فصل پائیز سال 1390 در شهر اهواز انجام گردیده است در این تحقیق شاخص ترگوی سان به عنوان شاخص ارزیابی استرس حرارتی مورد استفاده قرار گرفت. پس از اندازه گیری این شاخص، مقادیر بدست آمده با مقاد یر مجاز توصیه شده، ACGIH مقایسه شدند. در مرحله دوم انجام کار جهت ارزیابی احتمال خطر گرمایی، علاوه بر عوامل جوی، پارامترهایی از قبیل نوع کار، بار کاری، فاصله محل کار تا محل استراحت و آبخوری و استفاده از وسایل حفاظت فردی مورد توجه قرار گرفت. دراین بخش محدوده احتمال وجود شر ایط گرم ایی نامناسب با استفاده از فرم امتیاز دهی مشخص و با توجه به آن اولویت و ضرورت اقدامات اصلاحی مشخص گردید.یافته ها: از نظر استرس حرارتی در مجموع %81.1 شرایط قابل قبول و در حد مجاز و %18.9 شرایط غیر قابل قبول و بالاتر از حد مجاز بدست آمد. ارزیابی احتمال خطر گرمایی نشان داد که %14.3 شرایط در سطح یک، %49.3 در سطح دو، %36.4 در سطح سه می باشند.نتیجه گیری: اگرچه فصل پاییز در منطقه ای مانند خوزستان خنکتر از فصل تابستان است، اما اشتغال در صنعتی مانند نورد فولاد به دلیل فرآیند گرمازای آن، یک عامل تهدید کننده سلامتی برای بسیاری از شاغلان این صنعت محسوب می گردد. لذا برنامه ریزی های حفاظت گرمائی نباید فقط به فصل تابستان منحصر گردد. البته مطالعات اضافی در فصول بهار و حتی زمستان نیز توصیه می گردد.

زمینه و هدف: آلودگی فلزات سنگین در خاک های سطحی به دلیل انتقال ترکیبات سمی به انسان از مسیرهای تنفسی، گوارشی و پوستی دارای اهمیت فراوانی می باشند. این تحقیق در سال 1401 با هدف بررسی آلودگی فلزات سنگین آرسنیک، سرب، کادمیوم، نیکل، مس، روی، کبالت و کروم نمونه های خاک اطراف کارخانه ی فولاد خوزستان انجام شد. مواد و روش ها: منطقه ی نمونه برداری خاک های سطحی اطراف کارخانه ی فولاد خوزستان (50 ایستگاه) و 1 ایستگاه شاهد بود. در این تحقیق نمونه برداری بر اساس روش سیستماتیک با تعداد 50 نمونه خاک با 3 تکرار انجام شد. فلزات به وسیله ی دستگاه جذب اتمی AA220Z ساخت شرکت واریان کشور استرالیا سنجش شدند. یافته ها: در محدوده ی کارخانه ی فولاد خوزستان، بالاترین میانگین مقادیر فلزات سنگین مربوط به کبالت (13/02 میلی گرم بر کیلوگرم) و کمترین آن نیز در مربوط به کادمیوم (0/02 میلی گرم بر کیلوگرم) بوده است. مقادیر کبالت و نیکل، در نمونه های خاک بیش از سایر فلزات به دست آمد. شاخص نمرو آرسنیک 1/95 درون محدوده و 1/84 خارج از محدوده و کبالت 1/43 درون محدوده و 1/31 خارج از محدوده در سطح آلودگی کم و برای سایر فلزات سنگین در سطح بدون آلودگی بود. شاخص های آلودگی محیطی فاکتور آلودگی، شاخص زمین انباشتگی، فاکتور غنی سازی و شاخص نمرو حاکی از عدم آلودگی فلزات سنگین در خاک های اطراف کارخانه ی فولاد خوزستان می باشد. نتیجه گیری: نمونه های خاک کارخانه ی فولاد خوزستان دارای غلظت های متفاوتی از فلزات سنگین بودند که کبالت بالاترین و کادمیوم کمترین مقادیر را در خاک داشتند. بر اساس نتایج شاخص های آلودگی چنین می توان استنباط کرد که فرآیندهای زمین شناسی و اقلیمی تاثیر بالاتری در آلودگی خاک دارند.

کنترل و کاهش پیامدهای ناشی از انتشار آلاینده ها، مستلزم مدل سازی الگوی پراکنش این گازها از منبع و بررسی دامنه انتشار و اثرات زیست محیطی آن ها می باشد. در این تحقیق با توجه به اینکه صنعت فولاد به عنوان یکی از شاخص های ارزیابی صنعتی بودن کشورها در جهان بسیار حائز اهمیت است، مطالعه موردی بر روی پراکنش آلاینده خروجی مونوکسید کربن کارخانه فولاد تاکستان (محیط های صنعتی با تراکم بالای جمعیت) انجام گرفته است. داده های خام توسط نرم افزار به اطلاعات قابل لمس تبدیل شده و در این طرح عرضه شده است. برای این منظور نرم افزار پیشرفته PHAST 6.54 انتخاب شده است که یکی از بهترین و دقیق ترین ابزارهای ارائه شده برای مدل سازی پراکنش مواد در محیط می باشد. اطلاعات فرآیندی و همچنین شرایط مکانی و جوی به عنوان اطلاعات اصلی ورودی به نرم افزار، مورد استفاده قرار گرفته که در میان شرایط جوی مختلف به صورت محافظه کارانه، بحرانی ترین شرایط احتمالی در نظر گرفته شده است. با استناد به نتایج به دست آمده از مدل سازی، مشاهده شد که برای گاز CO با توجه به ارتفاع 25 متری خروجی دودکش، شرایط هوای خطرناک تنها در مکان هایی با ارتفاع بیش از 23 متر تا ارتفاع حدود 27 متر و فاصله 36 متر از دودکش می تواند وجود داشته باشد. این گاز نهایتا تا ارتفاع 22 متری نزول کرده، لذا به زمین نمی رسد که از دلایل اصلی آن سبک تر بودن این گاز نسبت به هوا و انتخاب ارتفاع مناسب خروجی دودکش می باشد. نتایج حاصل از این مطالعات، امکان بررسی بحران حاصل از انتشار آلاینده های سمی را به جامعه می دهد.